|
โครงการครูแห่งชาติ
- เหตุผลความเป็นมา
- สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ
ตระหนักในความสำคัญของ "คุณภาพครู" ซึ่งส่งผลถึงคุณภาพของผู้เรียนและการศึกษาของชาติโดยรวม
แต่ด้วยสภาวะวิกฤตทั้งในด้านคุณภาพของครูและความศรัทธาของสังคม วิชาชีพครูเสื่อมถอย
เด็กรุ่นใหม่ที่เก่งไม่สนใจเข้าเรียนครู ประกอบกับผู้ที่เป็นครูปัจจุบันเองขาดขวัญกำลังใจในการปฏิบัติงาน
ไม่มีระบบที่จะเอื้อหนุนให้ครูได้พัฒนาตนเองและพัฒนาวิชาชีพครูเท่าที่ควร
ดังนั้น สำนักงานฯ จึงได้ดำเนินการโครงการครูแห่งชาติขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์ที่จะยกย่องครูผู้มีผลการปฏิบัติงานดีเด่น
และมีแนวคิดเชิงนวัตกรรมในการพัฒนาการฝึกหัดครูและวิชาชีพครู ด้วยการประเมินผลงานในอดีต
ยกย่องให้รางวัล และเสนอโครงการที่จะดำเนินการในอนาคต โครงการนี้ จึงมิได้เป็นเพียงการยกย่องให้รางวัลครูเหมือนโครงการอื่นเท่านั้น
หากเป็นการส่งเสริมให้ ครูแห่งชาติได้ปฏิบัติงาน โดยอาศัยความรู้และประสบการณ์ของตนเองขยายผลเพื่อพัฒนาครูเครือข่าย
อันจะส่งผลต่อการพัฒนาวิชาชีพ และยกระดับมาตรฐานวิชาชีพครู รวมทั้ง ส่งผลต่อคุณภาพการศึกษาของประเทศโดยรวม
-
- ความหมายของครูแห่งชาติ
- ครูแห่งชาติ
จะหมายถึง ครูที่มีผลการปฏิบัติงานดีเด่นประสบความสำเร็จ ในการประกอบอาชีพครู
มีความรู้ ความรัก ความเป็นกัลยาณมิตร เป็นผู้ปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบ ใช้ความรู้ความสามารถเพื่อช่วยนักเรียน
เพื่อนครู รวมทั้งชุมชน ซึ่งผลงานต่าง ๆ เป็นที่ประจักษ์อย่างต่อเนื่อง โดยมีขอบข่ายของครูแห่งชาติครอบคลุมครูทุกประเภททุกระดับทั้งการศึกษาในโรงเรียน
นอกโรงเรียน และการศึกษาตามอัธยาศัย ทั้งจากสถาบันการศึกษารัฐ เอกชน และองค์กรประชาชน
-
- ขั้นตอนการดำเนินงาน
- 1.
จัดทำเกณฑ์มาตรฐานครูแห่งชาติ โดยมีจุดเน้นที่ความรู้ การปฏิบัติงาน และวิจารณญาณในวิชาชีพ
- 2.
เผยแพร่ประชาสัมพันธ์ พร้อมทั้งประกาศรับสมัคร โดยเปิดโอกาสให้ ทุกคน/องค์กร/หน่วยงานมีสิทธิ์เสนอชื่อครูที่สมควรได้รับการคัดเลือกให้เป็นครูแห่งชาติ
ไปยังสำนักงานฯ ยกเว้นเสนอชื่อตนเอง ตามแบบฟอร์มที่กำหนด
- 3.
กระบวนการคัดเลือก
- 3.1
คณะกรรมการพิจารณาข้อมูลต่าง ๆ จากประวัติการทำงาน ประสบการณ์ ผลงานในอดีต
และสืบหาข้อมูลเพิ่มเติมจากบุคคลต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องประกอบการพิจารณาคัดเลือกรอบที่
1
- 3.2
ประสานให้ครูที่ผ่านการคัดเลือกรอบที่ 1 เสนองาน/โครงการที่จะทำในอนาคต ซึ่งกำหนดให้เป็นโครงการต่อเนื่อง
3 ปี รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งใน 3 รูปบบ ได้แก่
- 1)
โครงการวิจัยและพัฒนาด้านการศึกษา เช่น การวิจัยในชั้นเรียน เป็นต้น
- 2)
โครงการวิจัยและพัฒนาครูเครือข่าย
- 3)
โครงการวิจัยและพัฒนารูปแบบการฝึกอบรมครู
- 3.3
คณะกรรมการพิจารณางาน/โครงการที่เสนอ และคัดเลือกครู แห่งชาติ ประจำปี
- 3.4
ประกาศยกย่อง ให้รางวัล และค่าใช้จ่ายสนับสนุนการทำงานแก่ ผู้ได้รับการยกย่องเป็นครูแห่งชาติ
ระดับ 1
- 4.
การติดตามประเมินผล จะมีคณะกรรมการติดตามประเมินผลเป็นระยะและประเมินผลรวมเมื่อสิ้นสุดโครงการแต่ละปี
นอกจากนี้ หากครูแห่งชาติท่านใดประสงค์จะก้าวสู่ระดับที่สูงขึ้น ก็จะต้องเสนอโครงการที่จะดำเนินงานต่อไป
และได้รับการพิจารณาตามขั้นตอนอีกครั้ง
-
- ระดับขั้น/รางวัล
- ครูแห่งชาติ
แบ่งเป็น 3 ระดับ คือ ระดับ 1 , 2 และ 3 แต่ละระดับ/ขั้นจะมีรางวัลแตกต่างกันตามภาระงาน/โครงการที่รับผิดชอบ
รางวัลที่ครูแห่งชาติจะได้รับ คือ การยกย่องประกาศเกียรติคุณและได้รับการสนับสนุนค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานโครงการสำหรับครูแห่งชาติ
ระดับ 1 ได้รับเงินสนับสนุนค่าใช้จ่ายเฉลี่ยประมาณ 220,000 บาท/คน/ปี ส่วนครูแห่งชาติระดับ
2 และ 3 จะกำหนดวงเงินสนับสนุนในภายหลัง
-
- เกณฑ์มาตรฐานครูแห่งชาติ
- เกณฑ์มาตรฐานครูแห่งชาติ
มี 5 ด้าน เรียงตามน้ำหนักของเกณฑ์ ดังนี้
- ก.
การครองตนของครู
- ข.
ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์
- ค.
การจัดการเรียนการสอนของครู
- ง.
ความสามารถทางวิชาการ
- จ.
การประสานกับชุมชน
- เกณฑ์แต่ละด้านมีเนื้อหา
สรุปได้ดังนี้
- ก.
การครองตนของครู หมายถึง การเป็นแบบอย่างที่ดีทั้งด้านส่วนตัวและครอบครัว
มีคุณธรรม จริยธรรม จรรโลงศิลปวัฒนธรรม มีวิญญาณครู และมีจรรยาบรรณครู
- ข.
ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ หมายถึง การสร้างบรรยากาศทางกายภาพ
มนุษย-สัมพันธ์ และวิชาการ เพื่อส่งเสริมการเรียนการสอน การคิดค้นโครงงานใหม่
ๆ คิดค้นนวัตกรรมเพื่อพัฒนา การเรียนการสอน โดยใช้สื่อ เทคโนโลยี และวิธีการอื่นที่จะพัฒนาผู้เรียนตามศักยภาพ
สร้างผลงานวิจัย ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นและวัสดุท้องถิ่นในการสร้างนวัตกรรมการเรียนการสอน
- ค.
การจัดการเรียนการสอนของครู หมายถึง การมีความรู้ความเข้าใจในหลักสูตรดี
ใช้วิธีการเรียนการสอนหลากหลายรูปแบบ เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง เน้นกระบวนการคิดและการแก้ปัญหาอันหลากหลาย
ส่งเสริมให้นักเรียนศึกษาแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง เอาใจใส่ผู้เรียนอย่างทั่วถึง
เลือกใช้สื่ออย่างเหมาะสม ใช้วิธีการประเมินผลที่หลากหลายและครอบคลุม ใช้ข้อมูลจากการประเมินผลมาปรับปรุงการเรียนการสอน
ตลอดทั้งไตร่ตรองการสอนของตนเพื่อการปรับปรุงให้ดีขึ้น
- ง.
ความสามารถทางวิชาการ หมายถึง การมีความรู้ความเข้าใจในเนื้อหาวิชาที่สอนอย่างแท้จริง
สามารถติดตามทันความก้าวหน้าทางวิชาการ และวิธีการเรียนการสอนโดยเฉพาะในวิชาที่ตนสอน
สามารถประยุกต์เชื่อมโยงวิชาต่าง ๆ ให้เห็นความสอดคล้องกัน พัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น
และใช้กรณีศึกษาจากท้องถิ่นในการสอน เผยแพร่และแลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างครู
สร้างเครือข่ายการเรียนรู้ และมีการสาธิตผลงาน หรือโครงงานของนักเรียนและของครูอย่างสม่ำเสมอ
และสามารถใช้กระบวนการวิจัยพัฒนาความรู้และกระบวนการเรียนการสอน
- จ.
การประสานงานกับชุมชน หมายถึง การเป็นบุคคลที่ชุมชนยอมรับในความสามารถ
บุคลิกภาพ และคุณงามความดี เป็นผู้นำชุมชนทางวิชาการ เป็นสมาชิกองค์กรวิชาชีพครูสาขาวิชาที่ตนสอน
รู้จักองค์ประกอบของชุมชนอันเป็นที่ตั้งของโรงเรียนดี มีความสามารถในการนำชุมชนมาช่วยโรงเรียน
และนำโรงเรียนออกช่วยชุมชน และร่วมมือกับชุมชนในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
-
- เกณฑ์การพิจารณาโครงการที่ครูแห่งชาติจะดำเนินการ
- เกณฑ์รวม
ครูที่ผ่านการพิจารณาตามเกณฑ์มาตรฐานครูแห่งชาติแล้ว จะต้องเสนอโครงการที่จะทำในอนาคต
เป็นโครงการ 3 ปี โดยมีแผนการดำเนินงานแยกเป็นรายปี ทั้งนี้ โครงการที่นำเสนอนั้น
จะต้องเป็นโครงการวิจัยรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งใน 3 รูปแบบ คือ
- 1)
โครงการวิจัยและพัฒนาด้านการเรียนการสอน
- 2)
โครงการวิจัยและพัฒนาครูเครือข่าย
- 3)
โครงการวิจัยและพัฒนารูปแบบการฝึกอบรมครู
- โดยมีเกณฑ์การพิจารณาในภาพรวม
ดังนี้
- 1.
วัตถุประสงค์ของโครงการ จะต้องเป็นโครงการที่มุ่งเพื่อพัฒนาการฝึกหัดครู
วิชาชีพครู หรือคุณภาพการศึกษาโดยรวม
- 2.
ลักษณะของโครงการ จะต้องมีความเป็นนวัตกรรม
และแสดงถึงความคิดริเริ่มสร้างสรรค์
- 3.
ผลของโครงการ จะต้องส่งผลต่อการพัฒนาคุณภาพและประสิทธิภาพการเรียนการสอนของครูและนักเรียน
- 4.
ความเป็นไปได้ของโครงการ จะต้องแสดงให้เห็นถึงความพร้อมและความเชี่ยวชาญของผู้เสนอโครงการ
วิธีการดำเนินงาน ระยะเวลาและงบประมาณ การสนับสนุนของผู้บริหารโรงเรียน ตลอดจนปัญหาและอุปสรรคที่อาจจะเกิดขึ้น
ฯลฯ
- นอกจากนี้
โครงการที่จะนำเสนอควรมีความชัดเจนและสะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญและความจำเป็นของโครงการ
มีการออกแบบการวิจัย และวางแผนการดำเนินงานที่ชัดเจนทั้งกิจกรรม ขั้นตอน ระยะเวลาดำเนินงาน
การติดตามและประเมินผลโครงการ
-
- เกณฑ์เฉพาะของโครงการที่ครูแห่งชาติจะดำเนินการ
- 1.
โครงการวิจัยด้านการเรียนการสอน
- 1.1
หลักการและเหตุผลต้องเชื่อมโยงและสอดคล้องกับประเด็นปัญหา
- 1.2
มีการศึกษาผลงานวิจัยที่เกี่ยวข้องทั้งในและต่างประเทศ
- 1.3
วัตถุประสงค์ของโครงการต้องระบุชัดเจนว่าโครงการจะก่อให้เกิดผลอย่างไร และจะนำไปสู่การแก้ปัญหาหรือตอบปัญหาอะไร
- 1.4
มีระเบียบวิธีวิจัยที่เหมาะสมสอดคล้องกับประเด็นปัญหา
- 1.5
มีแผนงานวิจัยที่ระบุกิจกรรมและตารางเวลาของกิจกรรมต่าง ๆ อย่างชัดเจน สามารถปฏิบัติได้
- 1.6
ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ ต้องระบุผู้ที่จะได้รับประโยชน์จากโครงการ
- 2.
โครงการวิจัยและพัฒนาครูเครือข่าย
- 2.1
มีรูปแบบของการเป็นครูต้นแบบที่ชัดเจน
- 2.2
มีครูในเครือข่ายอย่างน้อย 50 คน โดยสามารถระบุที่อยู่และสังกัดได้ และให้ความสำคัญกับการพัฒนาครูในโรงเรียนที่ครูแห่งชาติสังกัดและ
ในพื้นที่ใกล้เคียงเป็นลำดับแรก
- 2.3
มีแผนการดำเนินงานที่ระบุกิจกรรมและตารางเวลาของกิจกรรมอย่างชัดเจน
- 2.4
มีเกณฑ์การประเมินผลและประเมินครูในเครือข่ายเป็นระยะ ๆ
- 3.
โครงการวิจัยและพัฒนารูปแบบการฝึกอบรมครู
- 3.1
หลักการและเหตุผลต้องเชื่อมโยงสอดคล้องกับประเด็นปัญหา
- 3.2
มีการศึกษาผลงานวิจัยที่เกี่ยวข้องทั้งในและต่างประเทศ
- 3.3
วัตถุประสงค์ของโครงการต้องระบุชัดเจนว่าโครงการจะก่อให้เกิดผลอย่างไร และจะนำไปสู่การแก้ปัญหาหรือตอบปัญหาอะไร
- 3.4
สร้างรูปแบบการพัฒนาครู เปรียบเทียบกับรูปแบบเดิมที่มีอยู่ พร้อมทั้ง ชี้ให้เห็นถึงข้อดีข้อเสีย
- 3.5
มีการทดลองรูปแบบที่สร้างขึ้น
- 3.6
มีการประเมินผลและปรับแก้รูปแบบให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
-
- องค์ประธานงานประกาศเกียรติคุณครูแห่งชาติ
- สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติและทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง
รวมทั้งภาคธุรกิจเอกชนที่มาช่วยงานโครงการครูแห่งชาติ ได้ตระหนักในพระปรีชาสามารถและพระจริยวัตรของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ
เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ที่ทรงสนพระทัยในการศึกษาของชาติ
ทรงเป็น "ครู" และทรงเป็นแบบอย่างของครูที่แท้จริง อันเป็นที่ประจักษ์ต่อประชาชนชาวไทยตลอดมา
จึงมีความเห็นร่วมกันในการกราบบังคมทูลเชิญสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา
กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เสด็จพระราชดำเนินทรงเป็นประธานและประทานรางวัลในงานประกาศเกียรติคุณครูแห่งชาติ
มาตั้งแต่ปี 2541 สำหรับงานประกาศเกียรติคุณครูแห่งชาติ ประจำปี 2542 นี้
ก็ได้รับพระกรุณาธิคุณเช่นเดิม โดยเสด็จมาเป็นประธานในวันที่ 7 ตุลาคม 2542
-
- ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ
- โครงการครูแห่งชาติเป็นโครงการที่จะมุ่งแก้ปัญหาคุณภาพครู
โดยสร้างแรงจูงใจให้ครูได้พัฒนาตนเองเพื่อพัฒนาการเรียนการสอนตลอดเวลา โครงการนี้จะได้ครูดีครูเก่งที่จะช่วยพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษาเพิ่มขึ้นเป็นลำดับ
โดยการสร้างและขยายเครือข่ายออกไปอย่างกว้างขวางและต่อเนื่อง จะเป็นการพัฒนาคุณภาพครูและบุคลากรทางการศึกษา
ทำให้เกิดมาตรฐานวิชาชีพครูที่ทุกคนยอมรับ เกิดภาพลักษณ์ที่ดีแก่วงการครู
ซึ่งในที่สุดแล้วจะสามารถเรียกศรัทธาและความเชื่อถือต่อวิชาชีพครูจากสังคมและชุมชนกลับคืนมา
อันจะส่งผลให้คนดีคนเก่งสนใจเข้ามาสู่วิชาชีพครูมากขึ้น และส่งผลต่อคุณภาพของการศึกษาของชาติสืบไป
-
- ผลการดำเนินงาน
- สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติได้ดำเนินการคัดเลือกครูแห่งชาติตั้งแต่
พ.ศ. 2541 ได้ครูแห่งชาติประจำปี 2541 จำนวน 4 คน และครูแห่งชาติประจำปี 2542
จำนวน 6 คน ซึ่งครูแห่งชาติทั้ง 10 คน กำลังดำเนินโครงการวิจัยและพัฒนา ดังนี้
- 1)
นายประวิทย์ บึงสว่าง ครูแห่งชาติปี 2541 สาขาวิชาเคมี โรงเรียนราชวินิตบางแก้ว
จังหวัดสมุทรปราการ : โครงการพัฒนาการเรียนการสอนวิชาเคมีที่เน้นนักเรียนเป็นศูนย์กลาง
โดยใช้มัลติมีเดียเพื่อการศึกษาทดลองทางเคมี
- 2)
นายประดิษฐ์ เหล่าเนตร์ ครูแห่งชาติปี 2541 สาขาวิชาชีววิทยา โรงเรียนจุฬาภรณ์ราชวิทยาลัย
จังหวัดพิษณุโลก : โครงการนำรูปแบบการเรียนการสอนตามแนว CONSTRUCTIVISM (การเรียนรู้จากกลุทมและการค้นพบ)
ไปสร้างและพัฒนากิจกรรมการเรียนการสอนของครูเครือข่ายที่สอนวิชาชีววิทยาระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย
โรงเรียนสังกัดกรมสามัญศึกษา จังหวัดพิษณุโลก สุโขทัย และพิจิตร
- 3).
นายทองดี แย้มสรวล ครูแห่งชาติปี 2541 สาขาวิชาฟิสิกส์ โรงเรียนคณะราษฎร์บำรุง
ปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี : โครงการการศึกษารูปแบบการเรียนการสอนวิชาฟิสิกส์ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง
และการประเมินโครงการพัฒนาครูเครือข่ายการเรียนการสอนวิชาฟิสิกส์ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง
- 4)
นางพิศวาท น้อยมณี ครูแห่งชาติปี 2541 สาขาวิชาภาษาไทย โรงเรียนชลกัลยานุกูล
จังหวัดชลบุรี : โครงการการพัฒนาการเรียนการสอนวิชาภาษาไทย (การพูด) ที่เน้นการปฏิบัติจริง
โดยใช้สื่อ "พูดดีมีอนาคต" แล้วชวนครูทดลองในห้องเรียน
- 5)
นางประไพ แก้วนาวี ครูแห่งชาติปี 2542 สาขาภาษาไทย โรงเรียนโพธิ์คีรีราชศึกษา
อ.โคกโพธิ์ จ.ปัตตานี : โครงการการศึกษาผลการใช้สื่อประสมประกอบกิจกรรมการเรียนการสอนทักษะการเขียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย
ที่เน้นนักเรียนเป็นศูนย์กลาง และประเมินผลการเรียนโดยใช้แฟ้มสะสมผลงาน (portfolio)
- 6)
นางสาวสาลี่ ศิลปสธรรม ครูแห่งชาติปี 2542 สาขาภาษาอังกฤษ โรงเรียนบ้านดอนขุนห้วย
อ.ชะอำ จ.เพชรบุรี : โครงการพัฒนาความรู้ความสามารถในการปฏิบัติงานของครูผู้สอนภาษาอังกฤษ
ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น
- 7)
นายถนอมเกียรติ งานสกุล ครูแห่งชาติปี 2542 สาขาคณิตศาสตร์ โรงเรียนเมืองถลาง
อ.ถลาง จ.ภูเก็ต : โครงการพัฒนากิจกรรมเน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางประกอบบทเรียนโจทย์ปัญหาคณิตศาสตร์
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
- 8)
นายศิลปชัย บูรณพานิช ครูแห่งชาติปี 2542 สาขาฟิสิกส์ โรงเรียนสาธิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
(ฝ่ายมัธยม) : โครงการสร้างมโนทัศน์เรื่อง การเคลื่อนที่แบบหมุนโดยกิจกรรมการทดลองและสาธิตของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย
- 9)
นางอรพิน ศรีสวรรค์ ครูแห่งชาติปี 2542 สาขาวิทยาศาสตร์ทั่วไป โรงเรียนบ้านนาแก้วประชารัฐ
อ.เกาะคา จ.ลำปาง : โครงการพัฒนากระบวนการสอนวิทยาศาสตร์ชั้นมัธยมศึกษาปีที่
1 ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดลำปาง
- 10)
นายภักดี รัชตวิภาสนันท์ ครูแห่งชาติปี 2542 สาขาวิทยาศาสตร์กายภาพ โรงเรียนบุญวาทย์วิทยาลัย
อ.เมือง จ.ลำปาง : โครงการพัฒนาสมรรถภาพด้านวิทยาศาสตร์ของครูเครือข่ายโรงเรียนมัธยมศึกษา
สังกัดกรมสามัญศึกษา เขตภาคเหนือตอนบน
-
- หน่วยงานที่รับผิดชอบ
- การดำเนินงานโครงการครูแห่งชาติปี
2541 และ 2542 หน่วยงานที่รับผิดชอบคือ สำนักงานปฏิรูปวิชาชีพครู และตั้งแต่ปี
2543 เป็นต้นไป หน่วยงานที่รับผิดชอบโครงการครูแห่งชาติคือ กองทุนรางวัลเกียรติยศแห่งวิชาชีพครู
|
| |
